Code inconnu

Geregisseerd door Michael Haneke

Regisseur Michael Haneke is in de Franse filmwereld een wat vreemde eend in de bijt. De van oorsprong Duits-Oostenrijkse filmmaker is er niet op uit filmliefhebbers te vermaken of recensenten te vriend te houden en schrikt er niet voor terug met zijn films tegen de overheersende stroom in te gaan. Keer op keer weet hij uiterst verontrustende films te maken met als terugkerende thema’s de botsende culturen in de westerse samenleving en de onmogelijkheid van zuivere communicatie tussen mensen onderling. Ronduit schokkend waren zijn films La pianiste en Funny Games. Code inconnu is dat beduidend minder, maar laat na afloop een even onbestemd gevoel achter bij de kijker.

De film bestaat uit enkele tientallen losse fragmenten, steeds in een camerabeweging opgenomen. Uit die fragmenten, die naarmate de film vordert iets meer coherentie vertonen, dient de kijker zelf het verhaal en de boodschap van Haneke te construeren. We zien in een eerste, lange shot, een jonge actrice, Anne (Juliette Binoche), die het broertje van haar vriend, Jean, bij het verlaten van haar appartement tegenkomt. Deze blijkt van huis weggelopen te zijn. Wanneer hij nonchalant een verfrommelde broodzak bij gebrek aan afvalbak in de schoot van een bedelares werpt, worden twee andere karakters in de film geïntroduceerd. Een jongen van Afrikaanse afkomst, die er wat van zegt en binnen korte tijd in een gevecht met Jean belandt, en de bedelares zelf. In de volgende fragmenten worden afwisselend korte episodes uit deze verschillende levens belicht en wordt duidelijk hoe het hen vergaat. In Haneke’s films gaat er op het punt van communicatie altijd wel wat mis als er wat mis kan gaan, en dus is het niet verwonderlijk dat de zwarte jongen de schuld krijgt, de bedelares het land wordt uitgezet en Jean rustig verder kan.

In het geval van Jean gaat het met de communicatie mis tussen hem en zijn vader, bij de getinte jongen draait het om problemen in het gezin waar hij uit komt (en treffend is ook de scène waarin hij met een blank meisje in een restaurant zit en een verhaal probeert te vertellen maar daarbij steeds onderbroken wordt). Op enkele momenten krijgt de film een dreigend karakter, waarbij de scene in de metro, waar Anne belaagd wordt door een opgeschoten jongen, het meeste bij blijft.

Michael Haneke maakt geen films om te vermaken. Hij zegt zelf van zulke speelfilms dat ze uiteindelijk meer kwaad doen dan zijn films, omdat het de toeschouwer de mogelijkheid ontneemt om zelf na te denken over de film. Alleen wanneer er meerdere mogelijke antwoorden overblijven na afloop van een film is het kijken ervan een verrijkende ervaring.

Hoewel er op deze stelling natuurlijk wel het een en ander af te dingen valt, moet gezegd worden dat zijn films garant staan voor heel wat discussie. In het geval van Code inconnu (volledige titel: Code inconnu: Récit incomplet de divers voyages) zal de discussie dan vooral gaan over wat nu precies de onderliggende gedachte van de film is. Het hoofdonderwerp wordt vrij duidelijk in beeld gebracht en blijkt ook al uit de titel: de code is onbekend, zeer treffend verbeeld in de toegangscode voor de deur van Anne’s appartement. Er kan echter een heel scala aan problematiek bijgehaald worden. Haneke werpt een blik op de invasie van Oost-Europeanen, de immigratie vanuit Afrika, racisme en discriminatie, en leidt alles terug op het probleem van communicatie. Daarmee biedt hij echter geen uitweg, want die communicatie zal altijd het probleem blijven.

Door de veelheid aan onderwerpen en de scherp afgemeten, fragmentarische indeling van de film, wordt er veel gevraagd van de kijker. Twee uur lang speelt de film met de verwachtingen van de toeschouwer, twee uur lag dient deze zich bij elke scene af te vragen wat deze toevoegt aan de film en waarom deze belangrijk is in de film. Want ondanks het soms trage verloop is elke scène belangrijk, strak geregisseerd en is elk detail een mogelijke aanwijzing van Haneke. Wie bijvoorbeeld meerdere keren het eerste en laatste fragment bekijkt ziet steeds meer dingen. De etalage van een reisbureau, een makelaar, de plaatsing van de figuranten, alles telt, alles heeft een bedoeling. Dat een grote groep filmliefhebbers afhaakt bij deze film is niet verwonderlijk. Wie echter een grote groep filmliefhebbers bij de les houdt, is Juliette Binoche, die als samenbindend element door de film heen te zien is. Haar acteerprestaties zijn van grote klasse. Ze speelt geen rol, ze is eenvoudigweg haar personage. Een bijzondere kijkervaring, een film die de huidige maatschappij bevraagt, geen antwoorden geeft en geen oplossingen biedt, maar diezelfde samenleving des te beklemmender in beeld brengt.

Een film uit 2000, met Alexandre Hamidi, Josef Bierbichler, Juliette Binoche, Luminita Gheorghiu, Ona Lu Yenke, Thierry Neuvic

Categorie:

Jouw stem voor deze film:
1 ster2 sterren3 sterren4 sterren5 sterren6 sterren7 sterren8 sterren9 sterren10 sterren
(Nog geen stemmen)
Loading...

Koop deze film »

Wat vond jij van deze film?

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf als eerste een reactie op “Code inconnu”